Η αρχαία Αγορά της Αθήνας

Στο μάθημα αυτό θα ασχοληθούμε με την αρχαία Αγορά της Αθήνας  θέμα που είχαμε ξαναπιάσει και σε προηγούμενο μάθημα. Θεώρησα ότι τώρα, που μιλήσαμε για τη θεμελίωση της δημοκρατίας, μια πιο λεπτομερειακή βόλτα στην Αγορά θα βοηθήσει τη “μαθήτρια” να αποκτήσει καλύτερη αίσθηση της ιδιαιτερότητας της αθηναϊκής δημόσιας ζωής.


Παρουσίαση του θέματος

Δες πρώτα το ακόλουθο βιντεάκι για την αρχαία αγορά της Αθήνας.

Τώρα, περιηγήσου στο Google Earth και βρες τις περιοχές της αρχαίας Αθήνας: Αγορά  –  Άρειος ΠάγοςΠνύκαΑκρόποληΘέατρο Διονύσου.


Δραστηριότητες

  • Τοποθέτηση της αθηναϊκής αγοράς και γύρω κτηρίων-κλειδιών στον χάρτη

Με βάση:

  1. Αυτά που είδες στο Google Earth
  2. Τη σελίδα 4 του εντύπου “Αθήνα, ΗΟΡΟΣ ΕΙΜΙ ΤΕΣ ΑΓΟΡΑΣ” από το “Ακολούθησε τον Οδυσσέα”
  3. Τη σελίδα 10 του εντύπου “Η γέννηση ενός δημόσιου χώρου” από το “Ακολούθησε τον Οδυσσέα”

συμπλήρωσε το παρακάτω φυλλάδιο (αρχείο PDF).

 


 


 

Advertisements

Αθήνα / Πολίτευμα 3 – Γέννηση της δημοκρατίας

** Λόγω έλλειψης χρόνου φέτος, προβλέπω η κατάσταση εδώ στο εξής να απλοποιηθεί. Για αρχή, σκοπεύω να σταματήσω να φωτογραφίζω και να καταγράφω το αποτέλεσμα των μαθημάτων μας, απλώς θα σημειώνω τι κάναμε και θα παραθέτω τα αρχεία που χρησιμοποιήσαμε. Πιθανότατα θα κάνω και τα μαθήματα συνολικά πιο απλά, για να τα προλαβαίνουμε με τα φετινά μας δεδομένα.**


Το μάθημα της πορείας της Αθήνας προς τη δημοκρατία στο σχολικό βιβλίο Ιστορίας Α΄Γυμνασίου, που χρησιμοποιούμε ως βάση, ήταν κατά τη γνώμη μου πολύ μεγάλο. Μου φάνηκε ότι, αν κάνουμε τα διάφορα πρόσωπα όλα μαζί (Σόλων, Πεισίστρατος, Κλεισθένης), η ¨μαθήτρια” θα τα μπερδέψει μεταξύ τους (όπως είχα κάνει κι εγώ στο σχολείο) και δύσκολο στο τέλος να συγκρατήσει κάτι ιδιαίτερο. Έτσι, το χωρίσαμε στα τρία, με τελευταίο το σημερινό μάθημα, όπου ολοκληρώνουμε με τον Κλεισθένη.

Συμπληρώνουμε με ενασχόληση με την έννοια της άμεσης δημοκρατίας, όπως διαμορφώθηκε τελικά στην Αθήνα του 5ου αι. Χάρηκα πολύ που βρήκα  ένα πολύ καλό μάθημα TedEd για την αθηναϊκή δημοκρατία και πολύ καλό υλικό στον κόμβο “Ακολούθησε τον Οδυσσέα” του Υπουργείου Πολιτισμού, που θα χρησιμοποιήσουμε και στο επόμενο μάθημα.


Παρουσίαση του θέματος

Δες πρώτα το παρακάτω βίντεο, που είχαμε ξεκινήσει την προηγούμενη φορά, 6:38 – τέλος.

 

Δες τώρα και το βίντεο που παρακολουθούμε από τα προηγούμενα μαθήματα, 30:00 – τέλος

Τέλος, το παρακάτω βίντεο από μάθημα TedEd.


Δραστηριότητες:

  • Η σειρά διαδοχής των πολιτικών προσώπων 7ου-6ου αι. π.Χ.
    Ολοκλήρωσε τη διαδραστικού τύπου εφαρμογή “Ακορντεόν” που επεξεργαζόμαστε από τα προηγούμενα μαθήματα.
    (Αν θέλετε να δείτε ολόκληρη την εφαρμογή, θα τη βρείτε εδώ ή πατώντας στην παρακάτω εικόνα.)

athina1_2_3_lapbook

 


  • Οι μεταρρυθμίσεις του Κλεισθένη
    Συμπλήρωσε την ακόλουθη εφαρμογή – μπλοκάκι για τις μεταρρυθμίσεις του Κλεισθένη – παρόμοια με αυτήν του Σόλωνα από το προηγούμενο μάθημα (αρχείο PDF).

  • Η άμεση δημοκρατία
    Απάντησε τις ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής που θα βρεις εδώ.

 


Δουλειά “για το σπίτι”

  • Διάβασε το αντίστοιχο κεφάλαιο του βιβλίου Ιστορίας Α΄Γυμνασίου.
  • Φτιάξε μια εικονική Βουλή των 500
    (εμπνευσμένο από το παιχνίδι των 10 φυλών, σελ. 26 του εντύπου  “Η γέννηση ενός δημόσιου χώρου” από το “Ακολούθησε τον Οδυσσέα”)
  1. Διάβασε τις σελίδες 18-21 από το παραπάνω έντυπο.
  2. Κόψε από χρωματιστό χαρτί ανθρωπάκια τριών διαφορετικών χρωμάτων, 10 από κάθε χρώμα. Με βάση τον χάρτη που έφτιαξες, χώρισε τα κομμένα ανθρωπάκια στις τρεις περιοχές της Αττικής.
  3. Κόψε 30 κάρτες φυλής ως εξής: Πάρε 10 διαφορετικά χρωματιστά χαρτιά και κόψε τρεις κάρτες από κάθε χρώμα.
  4. Πάρε ένα ανθρωπάκι από κάθε περιοχή και κόλλησέ το σε μια κάρτα φυλής. Τελικά κάθε φυλή θα έχει τρία ανθρωπάκια, καθένα διαφορετικού χρώματος.
  5. Τοποθέτησε τις χρωματιστές κάρτες ανάποδα, ανά φυλή.
  6. Από κάθε φυλή διάλεξε στην τύχη μια κάρτα. Οι δέκα κάρτες που διάλεξες αποτελούν τη Βουλή των 500.
  7. Από τις δέκα αυτές κάρτες διάλεξε μία. Αυτή είναι η πρυτανεύουσα φυλή, και ο άνθρωπος που είναι κολλημένος πάνω στην κάρτα είναι ο επιστάτης των πρυτάνεων.
  8. Είσαι μέλος της Βουλής των 500 και γράφεις ένα γράμμα σε ένα φίλο σου για να τού περιγράψεις την εμπειρία σου. Ανάφερε τα μνημεία της αθηναϊκής Αγοράς που χρησιμοποίησες, βάλε από μία σχετική φωτογραφία και γράψε τι έκανες στο καθένα.

(Οι οδηγίες για τη δουλειά αυτή σε αρχείο PDF.)

  • Βίντεο: Why Socrates hated democracy

Δες το και σχολίασέ το.

 

Αρχαϊκή εποχή/πολιτεύματα – lapbook

Με τον ρυθμό της χελώνας με τον οποίο κινούμαστε φέτος, καταφέραμε να ολοκληρώσουμε επιτέλους την ενότητα των πολιτευμάτων στην αρχαϊκή εποχή, με το μάθημα Αθήνα/Πολίτευμα 3 και με ένα μάθημα για την Αγορά της Αθήνας. Μαζί με αυτά, καταφέραμε να ολοκληρώσουμε και τη σχετική εφαρμογή “lapbook” που είχα ξεκινήσει δοκιμαστικά (δεν γνωρίζω την ελληνική μετάφραση του όρου, όποιος την ξέρει θα χαρώ να μου γράψει ένα μήνυμα σχετικά).

Στο ιστολόγιο δεν έχω προλάβει να καταγράψω το μάθημα Αθήνα/Πολίτευμα 3 και το μάθημα της Αγοράς. Θα το κάνω όταν μπορέσω. Στη σημερινή ανάρτηση, όμως, καταγράφω ολόκληρη την εφαρμογή lapbook, γιατί σκέφτομαι ότι μπορεί να φανεί χρήσιμη σε κάποιον που επεξεργάζεται το αντικείμενο της αρχαϊκής εποχής. 


Εδώ στην Αμερική έμαθα τις εφαρμογές lapbook. Τις χρησιμοποιούν πολύ εδώ οι λεγόμενοι “homeschoolers” (οικογένειες που διδάσκουν τα παιδιά τους κατ’οίκον) και οι γονείς υποστηρίζουν ότι η δημιουργία τους βοηθά τα παιδιά να μάθουν πιο εύκολα το εκάστοτε αντικείμενο. Πρόκειται για έναν φάκελο στον οποίο κανείς κολλάει με χαρτοκοπτική διάφορα διαδραστικά σχήματα στα οποία συμπληρώνει τα κύρια σημεία του μαθήματος. Μπορείτε να πάρετε μια γεύση στο ακόλουθο βίντεο.

Συνήθως ο φάκελος αναφέρεται σε μια μεγάλη θεματική ενότητα. Σε κάθε επιμέρους μάθημα της ενότητας ο μαθητής φτιάχνει ένα σχήμα. Στο τέλος της ενότητας, το lapbook είναι γεμάτο με τα διαφορετικά σχήματα, τα οποία ο μαθητής μπορεί να μελετήσει για να κάνει μια συνολική επανάληψη.

Η όλη ιδέα μου φάνηκε ενδιαφέρουσα και είπα να τη δοκιμάσω, με θέμα την πολιτειακή/κοινωνική οργάνωση σε Σπάρτη και Αθήνα στην αρχαϊκή εποχή. Έτσι σε κάθε μάθημα, για τα μαθήματα της ενότητας αυτής, φτιάχναμε μια μικρή εφαρμογούλα χαρτοκοπτικής. Τα μαθήματα που περιλάμβανε το όλο εγχείρημα είναι τα ακόλουθα:

fylladiaki

lapbook_items

acordeon1

lapbook2

lapbook_solon

  • Αθήνα/Πολίτευμα 3: Γέννηση της δημοκρατίας. Δεν έχω καταγράψει το μάθημα εδώ ακόμη, πάντως το lapbook περιλάμβανε ολοκλήρωση του ακορντεόν που βλέπετε παραπάνω και το ακόλουθο μπλοκάκι για τις μεταρρυθμίσεις του Κλεισθένη.

kleis8enhs_block


Συνολικά, λοιπόν, το lapbook βγήκε ως εξής (είναι φανερό ότι στην πορεία σκέφτηκα να χρησιμοποιήσω και χρωματιστό χαρτί στην εκτύπωση :-)):

arxaiki_lapbook_full

Στην αριστερή πλευρά είναι οι εφαρμογούλες για τη Σπάρτη:

arxaiki_lapbook_sparti

Στη δεξιά πλευρά είναι οι εφαρμογούλες για την Αθήνα:

arxaiki_lapbook_athina

Όπως βλέπετε, επειδή δεν είχα προβλέψει από την αρχή πώς θα βγει ολόκληρο το lapbook, αλλά δημιουργούσα τις εφαρμογές πειραματικά, μία-μία στην πορεία, λείπει ένα κομμάτι από την Αθήνα – το αντίστοιχο με τη Σπάρτη τρίγωνο της κοινωνικής οργάνωσης.

Επίσης, αν είχαμε περισσότερο χρόνο, θα το είχαμε διακοσμήσει πιο πολύ και θα είχαμε φτιάξει ένα όμορφο εξώφυλλο.

Όπως και να έχει, το βρίσκω αρκετά ολοκληρωμένο τώρα για να το μοιραστώ εδώ, μια που, ακόμη κι αν το δικό μας δεν είναι τέλειο στην όψη, είναι ξεκάθαρος ο τρόπος που οι εφαρμογές μπορούν να χρησιμοποιηθούν. Αν θέλετε να το χρησιμοποιήσετε ολόκληρο, μπορείτε να κατεβάσετε το αρχείο PDF. Εκεί έχω προσθέσει και το τρίγωνο της Αθήνας που στο δικό μας lapbook λείπει.

arxaiki_lapbook_preview

Αν τυχόν κανείς το χρησιμοποιήσει, είτε στο σπίτι είτε στην τάξη, θα χαρώ πολύ να μου γράψει ένα μήνυμα για να μου πει πώς πήγε το όλο εγχείρημα.

Αθήνα / Πολίτευμα 2 – Πορεία προς τη δημοκρατία

Μετά από ένα μεγάλο διάλειμμα επανήλθαμε! Από την αρχή της σχολικής χρονιάς φέτος έχω αφιερώσει όλο τον χρόνο μου στο καινούργιο μου εγχείρημα, Orthodox Pebbles. Εκεί επιχειρώ πιο επίσημα αυτό που εδώ κάνω σε προσωπικό επίπεδο: Να φτιάξω πρωτότυπο και όμορφο εκπαιδευτικό υλικό που να μπορεί να χρησιμοποιηθεί εύκολα από την ομογένεια – με θέμα τα Θρησκευτικά αυτή τη φορά. Οι πρώτες ενδείξεις από την προβολή του νέου μου αυτού εγχειρήματος στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι ενθαρρυντικές, και φέτος θα αφιερώσω πολλή ενέργεια στην προσπάθεια αυτή – έτσι η Ιστορία ίσως να μείνει λίγο πίσω σε κάποιες περιπτώσεις.

Στην Ιστορία, επιπλέον, απέκτησα φέτος και δεύτερο μαθητή, τον γιο μου, που τέλειωσε κι αυτός πέρυσι το ελληνικό σχολείο. Ξεκινήσαμε τα μαθήματα εδώ και τρεις βδομάδες, και με χαρά διαπιστώνω ότι η δουλειά που είχα κάνει όλη τη χρονιά πέρυσι αποδίδει: Για να ξανακάνω το ίδιο μάθημα δεν χρειάζομαι πάνω από μισή ώρα προετοιμασία (που αυτός ήταν ο αρχικός μου στόχος), και τα βρίσκω όλα έτοιμα μέσα σε κάθε ανάρτηση.

Με όλα αυτά, συνολικά δυσκολευτήκαμε λίγο να πιάσουμε έναν ρυθμό, γιατί τα δεδομένα μας άλλαξαν αρκετά. Ίσως χρειαστεί να απλοποιήσω λίγο την κατάσταση εδώ στο Κατ’ Οίκον Ιστορία για να τα προλαβαίνω όλα – είναι αλήθεια ότι πέρυσι αφιέρωνα ατελείωτες ώρες στα μαθήματα της Ιστορίας, να ψάχνω και να τα φτιάχνω όλα περιποιημένα. Θα δούμε πώς θα τα καταφέρουμε στην πορεία. Όπως και να έχει, πάντως, ξεκινάμε!

Το μάθημα αυτό ήταν το τελευταίο μας πριν τελειώσουμε την περσινή σχολική χρονιά. Το αρχίσαμε – όμως, λόγω διαφόρων εμπλοκών, το αφήσαμε μισό. Γι’ αυτό και ξεκινήσαμε τη φετινή χρονιά με το ίδιο πάλι μάθημα, μαζί με μια γρήγορη ανασκόπηση της αρχαϊκής εποχής, ώστε να θυμηθούμε πού βρισκόμαστε. Για την ανασκόπηση χρησιμοποιήσαμε την ηλεκτρονική άσκηση από τον ιστότοπο “Ελληνικός Πολιτισμός” του φιλόλογου Γιάννη Παπαθανασίου: Επανάληψη στην αρχαϊκή εποχή. Και τώρα η συνέχεια!…


Δες πρώτα το ακόλουθο βίντεο, που είχαμε αρχίσει να βλέπουμε στο προηγούμενο μάθημα. Σήμερα θα δεις από το 15:07 έως το 29:58.

Στη συνέχεια δες την πολύ καλή παρουσίαση της φιλολόγου Κατερίνας Προκοπίου, μέχρι και το slide 12.

Τέλος, δες το ακόλουθο βίντεο 2:13-5:32

 

Τώρα κόψε και συμπλήρωσε την ακόλουθη διαδραστική εφαρμογούλα (αρχείο PDF).

solon_lapbook

Το δικό μας αποτέλεσμα εδώ (χρησιμοποιήσαμε και χρωματιστό χαρτί αυτή τη φορά!):

lapbook_solon

_______________

Δουλειά “για το σπίτι”

1. Διάβασε το αντίστοιχο κεφάλαιο του σχολικού βιβλίου Α΄Γυμνασίου.

2. Στην εφαρμογή – ακορντεόν που ξεκινήσαμε στο προηγούμενο μάθημα, συμπλήρωσε σχετικά με τον Σόλωνα και τον Πεισίστρατο.

(Αν θέλετε να ξαναδείτε ολόκληρη την εφαρμογή, πατήστε εδώ ή στην παρακάτω εικόνα)athina1_2_3_lapbook

Το δικό μας αποτέλεσμα μέχρι τώρα εδώ:

lapbook2

3. Συμπλήρωσε το ακόλουθο φυλλάδιο (αρχείο PDF).

Το δικό μας αποτέλεσμα εδώ:

HW

 

Αθήνα/Πολίτευμα 1 – Από τη βασιλεία στην αριστοκρατία

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800-479 π.Χ.

Πριν ξεκινήσεις το σημερινό μάθημα, τύπωσε το πακέτο φύλλων εργασίας (αρχείο PDF). Καθώς θα προχωράς στο μάθημα, θα συμπληρώνεις και την ανάλογη δραστηριότητα.

Η ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ

Μελέτησε την περιοχή της Αττικής από τον χάρτη Google MyΜaps, και στη συνέχεια συμπλήρωσε τις σελίδες 1 και 2 του πακέτου φύλλων εργασίας.

(Το δικό μας αποτέλεσμα εδώ:)

cw1_2

_________

Δες τώρα την ακόλουθη παρουσίαση:


ΤΟ ΠΑΛΙΟ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ from Maria Froudaraki

(παρουσίαση της εκπαιδευτικού Μαρίας Φρουδαράκη)

_________

Ο ΣΥΝΟΙΚΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Ο ΘΗΣΕΑΣ

Με βάση όσα είδες στην παρουσίαση, συμπλήρωσε τη σελίδα 3 στο πακέτο.

(Το δικό μας αποτέλεσμα εδώ:)

cw1

Δες τώρα, αν θέλεις, ένα σύντομο βίντεο που θυμίζει τον πιο γνωστό μύθο με πρωταγωνιστή τον Θησέα.

___________

Ο ΚΟΔΡΟΣ, ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ

Αφού συμβουλευτείς πάλι την παρουσίαση που είδες στην αρχή, και διαβάσεις για τον Κόδρο στο ανάλογο λήμμα της Wikipedia, συμπλήρωσε τις σελίδες 4 και 5 από το πακέτο.

(Το δικό μας αποτέλεσμα εδώ:)

cw4_5

___________

Η ΑΡΙΣΤΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ

Δες το βίντεο από το 3:07 έως το 13:03.

Και ένα σύντομο βίντεο για την ανασκαφή στη νεκρόπολη του Φαλήρου.

Τώρα, χρησιμοποιώντας το παραπάνω βίντεο της Μηχανής του Χρόνου και την παρουσίαση που είδες στην αρχή του μαθήματος, συμπλήρωσε τις υπόλοιπες σελίδες του πακέτου.

(Το δικό μας αποτέλεσμα εδώ:)

cw6_7

cw8_9

__________________

Τέλος, με βάση όσα έγραψες στα φύλλα εργασίας συμπλήρωσε τα τετραγωνάκια για τον Κόδρο, τον Κύλωνα και τον Δράκοντα στη διαδραστική εφαρμογούλα-lapbooking (αρχείο PDF) – (θα μείνει σήμερα ημιτελής για να χρησιμοποιηθεί και στα επόμενα δύο μάθηματα).

athina1_2_3_lapbook

(Το δικό μας αποτέλεσμα εδώ:)

acordeon1

___________

ΔΟΥΛΕΙΑ “ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ”

Α. Διάβασε το αντίστοιχο κεφάλαιο του σχολικού βιβλίου Α΄Γυμνασίου.

Β. Συμπλήρωσε το σταυρόλεξο που θα βρεις εδώ (από τον δάσκαλο Άγγελο Χαραλάμπους).

Γ. Μελέτησε:

Τα δεδομένα για τη ζωφόρο του Παρθενώνα και την πομπή των Παναθηναίων που θα βρεις εδώ (εφαρμογή Υπουργείου Πολιτισμού και Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών – χρειάζεται Flash player για να παίξει, οπότε είναι πιθανό στον υπολογιστή σας να λειτουργεί καλύτερα σε browsers διαφορετικούς από τον Chrome).

screenshot1

Τις πληροφορίες για τα Παναθήναια που θα βρεις εδώ (αρχείο PDF) – Το βρήκα στις εκδόσεις της Υπηρεσίας Συντήρησης Μουσείων Ακρόπολης.

screenshot2

Στη συνέχεια φτιάξε ένα διαφημιστικό φυλλάδιο όπου θα προβάλλεις τη γιορτή για να προσελκύσεις επισκέπτες. Μην ξεχάσεις να αναφερθείς στο πρόγραμμα, την πομπή, τους αγώνες και τα βραβεία.

(Το δικό μας αποτέλεσμα εδώ:)

panathinaia

Πόλη-κράτος – Σπάρτη

(Δυστυχώς, για το μάθημα αυτό πολύ από το υλικό που χρησιμοποίησα είναι στα Αγγλικά. Για την αρχαϊκή και κλασική Ελλάδα μαθαίνουν και στα αμερικάνικα σχολεία κάποια στιγμή στο γυμνάσιο, οπότε κυκλοφορεί αρκετό σχετικό περιεχόμενο στο διαδίκτυο και κάποιο από αυτό ήταν καλύτερο από τα αντίστοιχα ελληνικά που βρήκα. Μάλιστα για την αγωγή των αγοριών στη Σπάρτη χρησιμοποίησα ένα υπάρχον μάθημα TedEd, καθώς περιείχε καλές ερωτήσεις συνοδευτικές του βίντεο, τις οποίες επεξεργαστήκαμε χωρίς να χρειαστεί εγώ να φτιάξω δικές μου. 

Μην παραλείψετε να ρίξετε μια ματιά στην ψηφιακή εφαρμογή που έφτιαξα ειδικά για το μάθημα, καθώς και στον συνεχιζόμενο πειραματισμό μας με διαδραστικά φυλλαδιάκια.)

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ – 800-479 π.Χ.

Η ΠΟΛΗ – ΚΡΑΤΟΣ

Δες πρώτα το ακόλουθο βίντεο.

Στη συνέχεια μελέτησε την εφαρμογή που θα βρεις εδώ (την έφτιαξα ειδικώς για το μάθημα).

(Τις τρεις δραστηριότητες που ακολουθούν τις έχω μαζέψει στο ακόλουθο αρχείο PDF που μπορείτε να τυπώσετε και να χρησιμοποιήσετε.)

Τώρα τύπωσε τη φωτογραφία και σημείωσε πάνω της τα ακόλουθα:

  • Άστυ
  • Ύπαιθρος χώρα
  • Ακρόπολη
  • Τείχη του άστεως
  • Τείχη της ακρόπολης

Πηγή: Fernando W. Vergara Piña - http://tripio.deviantart.com/art/Ancient-greek-Polis-382623798

Στη συνέχεια, κάτω από τη φωτογραφία σημείωσε τα ακόλουθα:
1. Κοίταξε εδώ και βρες τον ορισμό της λέξης “ακρόπολη”. Επίσης σημείωσε τουλάχιστον τέσσερις αρχαίες πόλεις που είχαν ακρόπολη.

Κοίταξε το βίντεο με αναπαράσταση της αρχαίας αγοράς της Αθήνας.

Τώρα κοίταξε εδώ κι εδώ και γράψε τι ήταν η αγορά στους αρχαίους χρόνους και τι δραστηριότητες γίνονταν σ’αυτήν.

(Το δικό μας αποτέλεσμα εδώ:)

cw1_2

_________________

Η ΣΠΑΡΤΗ

Α. ΧΩΡΟΣ-ΧΡΟΝΟΣ

Κοίταξε το ακόλουθο βίντεο.

Σύμφωνα με μια πιθανή υπόθεση, οι Δωριείς εισέβαλαν γύρω στον 11ο αιώνα από τον βορρά στην περιοχή της Λακωνίας (όπου βρίσκεται η σημερινή Σπάρτη) και υποδούλωσαν τον ντόπιο πληθυσμό, που έτσι μετατράπηκε στους λεγόμενους εἵλωτες. Αυτοί οι δούλοι δεν αποτελούσαν, όπως στις άλλες πόλεις, ατομική ιδιοκτησία των Σπαρτιατών αλλά θεωρούνταν περιουσία της πόλης. Ζούσαν σχετικά αυτόνομοι σε καλύβες μέσα στα χωράφια και καλλιεργούσαν τα κτήματα των κυρίων τους.

Το ἄστυ της Σπάρτης (εκεί όπου βρίσκεται η σημερινή πόλη της Σπάρτης) δημιουργήθηκε από τον συνοικισμό τεσσάρων χωριών και για πολλούς αιώνες δεν είχε τείχη. Η αρχαία πόλη-κράτος της Σπάρτης ήταν πολύ μεγαλύτερη: Αρχικά περιλάμβανε μόνο την εύφορη κοιλάδα του Ευρώτα, ανάμεσα στον Ταΰγετο και τον Πάρνωνα. Προς το τέλος του 8ου αι., όμως, οι Σπαρτιάτες κετέκτησαν και τη Μεσσηνία στα δυτικά του Ταΰγετου. Κατέλαβαν τη νέα περιοχή με πόλεμο (Α΄Μεσσηνιακός Πόλεμος) και τη διατήρησαν με σκληρή καταπίεση των Μεσσηνίων που έγιναν κι αυτοί είλωτες.

Οι Μεσσήνιοι είλωτες συνεχώς αγωνίζονταν να ανακτήσουν την ανεξαρτησία τους. Πρώτα εξεγέρθηκαν στα μέσα του 7ου αιώνα, όμως η επανάστασή τους απέτυχε (Β’ Μεσσηνιακός Πόλεμος). Εξεγέρθηκαν και μια φορά ακόμη, περίπου δύο αιώνες αργότερα (μετά την αρχαϊκή εποχή), όμως ηττήθηκαν και πάλι από τους Σπαρτιάτες (Γ’ Μεσσηνιακός Πόλεμος).

(Πηγή κειμένου: Ψηφίδες για την ελληνική γλώσσα)

Τώρα μελέτησε τους χάρτες που θα βρεις:

Στο Google MyMaps:

Και τον πολυχάρτη της Ελλάδας από το Φωτόδεντρο (Εθνικός Συσσωρευτής Εκπαιδευτικού Περιεχομένου):

Επίσης, στην εφαρμογή Χρονολόγιο Σπάρτης από το Φωτόδεντρο μελέτησε την ιστορία της Σπάρτης τον 8ο, 7ο, 6ο αι.

Μην παραλείψεις να δεις τον χάρτη που περιλαμβάνει η εφαρμογή στον 7ο-6ο αι.

Τώρα συμπλήρωσε το φύλλο εργασίας (αρχείο PDF).

(Το δικό μας αποτέλεσμα εδώ:)

cw3

____________________

Β. Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ 

Δες πρώτα το ακόλουθο βίντεο.

Στη συνέχεια δες και αυτό το βίντεο για τη Σπάρτη.

Όταν το τελειώσεις, κάνε τις ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής από το Μάθημα TedEd που συνοδεύει το βίντεο που είδες (στα Αγγλικά).

Η όψη των Σπαρτιατών οπλιτών

Οι Σπαρτιάτες άφηναν τα μαλλιά τους μακριά και τα άλειφαν με λάδι. Η στολή τους ήταν κόκκινη, αφενός για να φοβίζει τον αντίπαλο και αφετέρου για να διακρίνεται πάνω της δύσκολα το αίμα, ώστε οι πληγές να μην φαίνονται πολύ. Οι ασπίδες τους ήταν καλυμμένες με χαλκό και τις γυάλιζαν για να λάμπουν στον ήλιο. Η εικόνα της σπαρτιατικής φάλαγγας πρέπει να ήταν ταυτόχρονα εντυπωσιακή και τρομακτική.

(Πηγή κειμένου: Ψηφίδες για την ελληνική γλώσσα)

Ρεαλιστική εικονογράφηση Σπαρτιάτη οπλίτη μπορεί κανείς να βρει εδώ από τον Χρήστο Γιαννόπουλο, όμως δεν μπορώ να την χρησιμοποιήσω στο ιστολόγιο για λόγους πνευματικής ιδιοκτησίας.

Η γυναίκα στη Σπάρτη

Δες το ακόλουθο βίντεο μέχρι το 3:20.

Περαιτέρω επεξεργασία του θέματος παρατίθεται στην ενότητα “Δουλειά για το σπίτι” παρακάτω.

__________________

Γ. ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ & ΠΟΛΙΤΕΙΑΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ

Δες το βίντεο από το 3:17 έως το 5:25.

Τώρα συμπλήρωσε τα διαδραστικά φυλλαδιάκια που θα βρεις στο αρχείο PDF, αφού μελετήσεις:

  • Το tab “Κοινωνική Οργάνωση” στη δραστηριότητα από το Φωτόδεντρο που θα βρεις εδώ.
  • Τα tabs “Πολιτειακή οργάνωση” και “Πολίτευμα” στην εφαρμογή του Φωτόδεντρου που θα βρεις εδώ.

lapbook_image

(Το δικό μας αποτέλεσμα εδώ:)

lapbook_items

____________________

ΔΟΥΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ

  • Διάβασε το αντίστοιχο κεφάλαιο του σχολικού βιβλίου.
  • Κάνε την επαναληπτική άσκηση από τον ιστοχώρο Ελληνικός Πολιτισμός του φιλόλογου Γιάννη Παπαθανασίου.
  • Φτιάξε μία παρουσίαση για τη θέση της γυναίκας στην αρχαία Σπάρτη σε σχέση με αυτήν της Αθήνας, χρησιμοποιώντας ως πηγή τις δραστηριότητες 1, 3, 4.Β., 5.Β. από το εκπαιδευτικό σενάριο από το Φωτόδεντρο “H γυναίκα στη Σπάρτη”.

(Μπορείτε να δείτε τη δική μας παρουσίαση εδώ)

Οπλιτική Φάλαγγα – πολιτεύματα

(Αυτό το μάθημα πολύ το ευχαριστήθηκα. Κατ’ αρχάς, έτυχε να κυκλοφορεί στο διαδίκτυο πολύ καλό σχετικό υλικό με πνευματικά δικαιώματα τέτοια ώστε να μπορώ να το χρησιμοποιήσω εδώ. Κατά δεύτερον, με αφορμή την προετοιμασία του μαθήματος ξεκαθάρισα κι εγώ διάφορες απορίες που είχα – βρήκα εντυπωσιακό πώς κάποιες απορίες μένουν από την παιδική ηλικία για πράγματα που κανείς θεωρεί εκ των υστέρων αυτονόητα. Ευχαριστώ θερμά τον φιλόλογο Γιάννη Παπαθανασίου για τη βοήθεια.

Τέλος, για πρώτη φορά δοκίμασα να φτιάξω, εκτός από απλό φύλλο εργασίας, ένα φυλλαδιάκι που περιλαμβάνει και στοιχειώδη χαρτοκοπτική. Ανακάλυψα το λεγόμενο lapbooking που χρησιμοποιούν εδώ οι Αμερικάνοι, φτιάχνουν τέτοια φυλλαδιάκια και τα κολλάνε όλα μαζί σε έναν μεγάλο φάκελο (σχετικό βίντεο εδώ). Έτσι, στο τέλος μιας ενότητας, έχουν κάτι σαν μίνι-λεύκωμα, με τις σημαντικές πληροφορίες καταγεγραμμένες όλες μαζί με οπτικά ευχάριστο τρόπο. Υποστηρίζουν ότι τα παιδιά, κόβοντας, διπλώνοντας κλπ., συγκρατούν καλύτερα την πληροφορία, και έχουν και περισσότερη διάθεση να διαβάσουν ξανά το δημιούργημά τους. Τώρα που το βρήκα, θα ήθελα να το εφαρμόσω για την ενότητα της αρχαϊκής εποχής, φτιάχνοντας ένα τέτοιο φυλλαδιάκι σχεδόν σε κάθε μάθημα, ώστε στο τέλος της ενότητας να ολοκληρώσουμε κι εμείς ένα τέτοιο μίνι-λεύκωμα. Θα δούμε αν θα τα καταφέρω.

Πάμε, λοιπόν, τώρα στο μάθημα.)

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ – 800-479 π.Χ.

H ΟΠΛΙΤΙΚΗ ΦΑΛΑΓΓΑ

Δες πρώτα το ακόλουθο βίντεο.

Στη συνέχεια δες και το ακόλουθο βίντεο από το 2:47 έως το 4:21.

Τι διαφορές παρατηρείς στον τρόπο με τον οποίο γίνεται ο πόλεμος σε κάθε περίπτωση; Σημείωσε τες επιγραμματικά.

(Το δικό μας αποτέλεσμα εδώ:)

(Για τη συνέχεια, και για να είναι πιο εύκολο για όποιον θελήσει να τις χρησιμοποιήσει, μάζεψα τις παρακάτω φωτογραφίες σε ένα αρχείο PDF το οποίο μπορείτε να τυπώσετε).

Η παρακάτω φωτογραφία προέρχεται από αγγείο του 5ου αι. Μπορείς να ξεχωρίσεις τον εξοπλισμό του πολεμιστή; Τύπωσε τη φωτογραφία και σημείωσε πάνω της απαντώντας στις ακόλουθες ερωτήσεις: Πόσα χερούλια βλέπεις να έχει η ασπίδα; Τι φαίνεται να φοράει ο στρατιώτης πάνω από τo ρούχo του; Πώς περιγράφεις την περικεφαλαία του; Τι όπλο βαστάει στο δεξιό χέρι; Τα πόδια του προστατεύονται;

hoplite

Πηγή: http://www.livius.org/pictures/a/greek-art/hoplite/

Τύπωσε και την ακόλουθη φωτογραφία από αγγείο του 6ου αι. και σημείωσε ποιο εξάρτημα φοράει ο πολεμιστής.

linothorax

Πηγή: https://ca.wikipedia.org/wiki/Fitxer:Arming_warrior_Staatliche_Antikensammlungen_2308.jpg

Τώρα ψάξε στην εφαρμογή του BBC που θα βρεις εδώ και συμπλήρωσε τις παραπάνω απαντήσεις σου με τις ακόλουθες λεπτομέρειες:

(αν χρειάζεσαι μετάφραση μπορείς να χρησιμοποιήσεις το Google Translate).

  • Από πού προέρχεται η λέξη “οπλίτης“; (πρέπει λίγο να σκεφτείς για να το βρεις).
  • Από τι ήταν φτιαγμένη η ασπίδα;
  • Σε ποια πλευρά την κρατούσαν, δεξιά ή αριστερά;
  • Από τι ήταν φτιαγμένο το λοφίο της περικεφαλαίας και γιατί τη στόλιζαν έτσι;
  • Από τι ήταν φτιαγμένος ο θώρακας;

Τώρα κοίταξε την παρακάτω εικόνα. Τυπωσέ την κι αυτήν και σημείωσε πάνω της τις απαντήσεις στις ακόλουθες ερωτήσεις:

horse

Πηγή: Αττικός αμφορέας του 6ου αι. από το μουσείο του Λούβρου, Public domain via Wikimedia Commons
  • Εκτός από την πανοπλία τι άλλο βλέπεις ότι μπορεί να είχαν κάποιοι στρατιώτες;
  • Τι πιστεύεις ότι χρειάζονταν οι στρατιώτες για να μπορούν να συντηρούν αυτό το επιπλέον κομμάτι του εξοπλισμού τους;
  • Νομίζεις ότι αυτοί που μπορούσαν να διαθέσουν τα απαραίτητα έξοδα ήταν πολλοί ή λίγοι;

Τέλος, μελέτησε την ακόλουθη φωτογραφία που προέρχεται από αγγείο του 7ου αι., τύπωσε την κι αυτήν και σημείωσε πάνω της τις απαντήσεις σου στις ακόλουθες ερωτήσεις:

falagga

Chigi Painter [Public domain], via Wikimedia Commons
  • Οι οπλίτες πολεμούν μαζί ή ο καθένας μόνος του; Κοντά ή μακριά μεταξύ τους;
  • Τι νομίζεις ότι κάνει ο άνθρωπος πίσω αριστερά;
  • Τι σχέδια έχουν οι στρατιώτες της δεξιάς ομάδας στις ασπίδες τους;
  • Μπορείς να αναγνωρίσεις σε κάποια ασπίδα το γοργόνειο; (κεφάλι της Μέδουσας – μυθικού τέρατος – που είχε αποτροπαϊκό χαρακτήρα, δηλαδή χρησιμοποιούνταν για να διώχνει τα κακά πνεύματα αλλά και για να τρομάζει τον εχθρό). Σημείωσέ το.

(Το δικό μας αποτέλεσμα για όλα τα παραπάνω εδώ:)

Κατά την αρχαϊκή εποχή, δημιουργήθηκε μια πολύ σημαντική καινοτομία στον πόλεμο: η οπλιτική φάλαγγα.

falagga1

Πηγή: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Greek_Phalanx.jpg

Οι πολεμιστές δεν πολεμούσαν πια ένας-ένας, όπως έχουμε δει στον Όμηρο, αλλά συγκροτημένοι σε μία ομάδα, πολύ κοντά μεταξύ τους. Κάθε οπλίτης κάλυπτε με την ασπίδα του την αριστερή πλευρά του σώματος του και τη δεξιά του διπλανού του, ενώ χρειαζόταν μεγάλος συντονισμός ώστε η φάλαγγα να κινείται όλη μαζί σαν ένα σώμα. Η πρώτη σειρά πολεμούσε, ενώ οι πίσω σειρές έσπρωχναν, με σκοπό τη δημιουργία ρήγματος στις γραμμές του αντίπαλου.

Δες το βίντεο που ακολουθεί για να πάρεις μια ιδέα πώς θα μπορούσε να διεξάγεται μια μάχη με την οπλιτική φάλαγγα (οι μπλε πολεμιστές στο βίντεο συγκροτούν τη φάλαγγα).

Οι οπλίτες δεν ήταν επαγγελματίες στρατιώτες, αλλά καθημερινοί άνθρωποι που ασκούνταν ώστε να είναι έτοιμοι ανά πάσα στιγμή για πόλεμο. Σε περίοδο ειρήνης ζούσαν κανονικά στην πόλη ασχολούμενοι με τις δουλειές τους.

Η προμήθεια του πολεμικού εξοπλισμού ήταν ατομική υπόθεση. Ο κάθε πολεμιστής ήταν υπεύθυνος για την αγορά και τη συντήρηση της πανοπλίας του. Ο εξοπλισμός αυτός ήταν ακριβός – όσοι λοιπόν είχαν χρήματα μπορούσαν να έχουν και όπλα. Στη φάλαγγα συμμετείχε μόνο όποιος μπορούσε να αποκτήσει τον απαραίτητο εξοπλισμό.

Κοίταξε έτσι πώς χωρίζονταν οι πολεμιστές, ανάλογα με τον οπλισμό που είχαν:

  • Στη φάλαγγα συμμετείχαν οι οπλίτες: Γεωργοί και άλλοι επαγγελματίες που δεν ήταν ούτε πολύ φτωχοί, ούτε πολύ πλούσιοι. Αυτοί είχαν τα απαιτούμενα χρήματα για να αποκτήσουν την πανοπλία και ήταν και οι περισσότεροι στην πόλη. Έτσι η φάλαγγα έγινε σιγά σιγά το μεγαλύτερο και σημαντικότερο πολεμικό σώμα της πόλης.
  • Υπήρχαν και οι άριστοι που γνωρίζουμε από τα προηγούμενα μαθήματα, οι πολύ πλούσιοι που ήταν και οι πιο λίγοι. Αυτοί μπορούσαν να συντηρούν, εκτός από τον οπλισμό, άλογα και άρματα, γι’ αυτό και δεν συμμετείχαν στη φάλαγγα αλλά στα μικρότερα σώματα των ιππέων.
  • Οι πολύ φτωχοί δεν μπορούσαν να αγοράσουν τον οπλισμό, και γι’ αυτό ούτε εκείνοι δεν συμμετείχαν στη φάλαγγα, αλλά σε ελαφρά άτακτα βοηθητικά τμήματα, συνήθως στα άκρα της φάλαγγας, όπου πολεμούσαν με πέτρες, σφεντόνες και τόξα. Ονομάζονταν ψιλοί.

Συμπλήρωσε τώρα το ακόλουθο φύλλο εργασίας (αρχείο PDF).

(Το δικό μας αποτέλεσμα εδώ:)

_____________________

ΤΑ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑΤΑ

Δες την ακόλουθη παρουσίαση μέχρι τη διαφάνεια 12:

Επιγραμματικά λοιπόν, η φάλαγγα έφερε τις ακόλουθες αλλαγές:

  • Πνεύμα συντροφικότητας, ισότητας, αλληλεγγύης ανάμεσα στους οπλίτες.
  • Προείχε πλέον το σύνολο και όχι το άτομο – πολεμούσαν για την πατρίδα, όχι για την προσωπική δόξα τους.
  • Δεν ήταν πια τόσο σημαντική η σωματική δύναμη όσο η ικανότητα να παραμένει ο πολεμιστής ψύχραιμος δίπλα στους συμπολεμιστές του. Ήταν μεγάλη ατιμία να εγκαταλείψει κανείς τη θέση του στη μάχη και τιμωρούνταν αυστηρά γι’ αυτό.
  • Και πολύ σημαντικό!! Οι οπλίτες άρχισαν να διεκδικούν δικαιώματα στη μοιρασιά των λαφύρων και στη λήψη των αποφάσεων.

Μελέτησε τώρα την ακόλουθη παρουσίαση για να δεις πώς διαμορφώθηκαν αυτές οι διεκδικήσεις (προχώρησε μέχρι και τη διαφάνεια 12).

Και ακόμη μία παρουσίαση του δασκάλου Ηλία Ηλιάδη (μέχρι τη διαφάνεια 8).

Τώρα φτιάξε το τρίπτυχο για τα πολιτεύματα που θα βρεις στο αρχείο PDF.

(Αυτή ήταν η προσπάθεια προς το lapbooking που έλεγα, το δικό μας αποτέλεσμα εδώ:)

ΔΟΥΛΕΙΑ “ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ”

1. Μελέτησε τις σημειώσεις και τα φυλλάδια που έφτιαξες καθώς και το αντίστοιχο κεφάλαιο του σχολικού βιβλίου Ιστορίας Α΄Γυμνασίου.

2. Μελέτησε την εφαρμογή από το Φωτόδεντρο (Εθνικός Συσσωρευτής Εκπαιδευτικού Περιεχομένου) και στο τέλος κάνε το κουίζ που αυτή περιλαμβάνει.

oplitis_fwtodentro

3. Συμπλήρωσε το ακόλουθο φυλλάδιο (αρχείο PDF).

ΕΞΤΡΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ – Φτιάξε τη δική σου ασπίδα

(τροποποιημένη από εδώ)

Οι εικόνες που ζωγράφιζαν οι πολεμιστές στις ασπίδες τους είχαν γι’ αυτούς ιδιαίτερη σημασία. Συνήθως συμβόλιζαν την ανδρεία και τη γενναιότητα ή, όπως είδαμε, μπορεί να είχαν αποτροπαϊκό χαρακτήρα. Σε άλλες περιπτώσεις το σύμβολο ήταν ενιαίο για ολόκληρη την πόλη, όπως στη Σπάρτη, όπου οι ασπίδες είχαν πάνω τους το γράμμα Λ (από τη λέξη “Λακεδαίμων”). Χρησιμοποιώντας ένα χάρτινο πιάτο, μπορεί κανείς να φτιάξει τη δική του ασπίδα. Μπορεί να πάρει ιδέες για τη διακόσμηση από εδώ, να ψάξει κι άλλο στο διαδίκτυο για αντίστοιχα σύμβολα ή να χρησιμοποιήσει κάποιο δικό του σύμβολο με ιδιαίτερη προσωπική σημασία.

(Το δικό μας αποτέλεσμα εδώ – ήρθε και μια φίλη και τους έχωσα όλους μαζί και με τον μικρό μου γιο να φτιάχνουν οπλιτικές ασπίδες, δυστυχώς όλοι διάλεξαν την ίδια διακόσμηση :-))